POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [17.10.2011, 07:19:11] • Świnoujście

Dawne pomorskie drogi

Dawne pomorskie drogi

Tak wyglądały przed wiekami najważniejsze nawet pomorskie drogi.(fot. Archiwum autora )

W czasach wszechobecnego Internetu, telefonów komórkowych i innych cudów techniki łącznościowej, trudno sobie wyobrazić, że przez tysiąclecia komunikację między ludźmi i kulturami utrzymywano za pośrednictwem szlaków handlowych, gościńców jak też rzek i szlaków morskich.

Głownie były to jednak drogi, lub to, co tak kiedyś nazywano. Przetarte w leśnych gęstwinach trakty, omijające liczne bagna i inne przeszkody, służyły kontaktom między zamieszkujących region plemionami, później kupcom, urzędnikom książęcym, czy wędrowcom. Ale nie tylko. Również nieproszonym gościom - najeźdźcom z sąsiednich czy dalszych krajów.

Powyższe jest prologiem do krótkiego zarysu dziejów pomorskich dróg, w tym także w najbliższym nam, wolińsko-uznamskim regionie. Wbrew pozorom jest to nawet ciekawa historia.

Przez długie wieki wszystkie pomorskie drogi, w tym także te najważniejsze, państwowe, były według współczesnych klasyfikacji drogami polnymi. Najstarsza zachodniopomorska droga bita (dziś się mówi utwardzona) pochodzi z XVI wieku i stanowiła ją grobla usypana na grząskim miejscami odcinku między Szczecinem a dzisiejszym Szczecin Dąbiem, wtedy samodzielną miejscowością. Na jej koronie położony została brukowana droga, która przetrwała wieki i jest faktycznie podłożem obecnej szosy łączącej Szczecin z jego dzielnicą Dąbie.

Minąć musiało niemal trzy wieki, zanim coś na pomorskich drogach znów dziać się zaczęło. A działo się to wszystko powoli jako że region był bardzo ubogi, dodatkowo niszczony licznymi wojnami. Dobrze już zarysowaną sieć dróg stanowiły szerokie, przeważnie piaszczyste, lub błotniste, nie utwardzone gościńce. Podczas suszy, wyładowane wozy tonęły zatem w piasku, a jesienną czy zimową porą, w błotnym grzęzawisku. Niezależnie więc od pory roku i pogody, ówcześni podróżni mieli zawsze powody do narzekań. Przez Pomorze zaś przechodziły wówczas trzy bardzo ważne szlaki handlowe: z Brandenburgii do Gdańska, ze Szczecina na Kujawy i wreszcie z wysp Uznam i Wolin t.zw. droga rybna, idąca na południe przez Stargard, Poznań na Śląsk. Dzięki tej ostatniej, ryby złowione w Bałtyku, trafiały na stoły w Wielkopolsce czy na Śląsku.

Dawne pomorskie drogi

Typowa niegdyś pomorska droga.(fot. Archiwum autora )

Jak już wspomniałem jeszcze na początku XIX wieku, co także widać na wielu rycinach z tamtych czasów, wszystkie drogi, w tym także te najważniejsze, państwowe, były faktycznie drogami polnymi. Drogi krajowe różniły się od lokalnych oznakowaniem kamieniami milowymi pokazującymi odległość do celu ( zwykle stolicy). Tu na Pomorzu odległość była podawana w milach pruskich (1 mila pruska = 7.532 m). Zwykle też drogi państwowe, jako te służące m.in. poczcie, dyliżansom i przemarszom wojsk, zaopatrzone były w bardziej trwałe, pewniejsze przeprawy przez rzeki i mokradła. I tak było wiele wieków.

Dawne pomorskie drogi

Przydrożny kamień milowy z okolic Berlina. (fot. wikipedia.pl )

Na większą skalę, budowę twardych nawierzchni na pomorskich drogach rozpoczęto właściwie od lat dwudziestych XIX wieku. Był to bowiem warunek sprawnego administrowania i rozwoju gospodarczego regionu, oraz aktywizacji handlu i rozwoju produkcji rolnej dużych junkierskich gospodarstw. W odróżnieniu od dotychczasowych dróg polnych, czyli naturalnych, główne drogi, które pokryte zostały ubitym tłuczniem, "kocimi łbami" lub kostką brukową, nazywano " drogami sztucznymi " (Kunststrasse, Chaussee). Zważywszy na ówczesne natężenie ruchu i rodzaj środków lokomocji, były te drogi praktycznie niezniszczalne. Potwierdza to jeszcze dziś ich stan, w miejscach gdzie się ostały.

O ile dla zbytu zboża, buraków czy ziemniaków, twarde drogi były bardzo przydatne, to w niektórych dziedzinach spowodowały regres. Tak było n.p. z tradycyjnym handlem trzodą chlewną. Trzeba bowiem wiedzieć, że dawnymi czasy, późna jesień to był okres przeganiania przez Pomorze ogromnych nieraz stad świń. Wielkie hordy wypasionych w bukowych i dębowych lasach Wielkopolski czworonogów, wędrowały drogami do portu w Szczecinie, albo jeszcze dalej na północ i zachód. Takie zagony świnek docierały nawet na wyspy Wolin i Uznam. Na szlakach przegonów organizowane były stacje, gospody z zagrodami, mieszczącymi nieraz do 2-ch tysięcy chrząkających wędrowców. Znużone świnki zażywały tam odpoczynku i dokarmiane były parzonym grochem i ziemniakami, by nie straciły krągłości swych eksportowych boczków.

Dawne pomorskie drogi

Tak mógł wyglądać zasłużony odpoczynek świnek wędrowniczek. (fot. Archiwum autora )

Dla wytrenowanych na leśnych pastwiskach kłapouchów, pokonywanie piaszczystych lub błotnistych dróg, było fraszką. Gorzej, gdy przyszło kopytkować bez trzewiczków, po brukowanej nawierzchni szosy. Z czasem więc owe przegony świńskich stad ustały, tym bardziej, że zostały też prawnie zakazane. Podobnie było z gąskami także wędrującymi niegdyś w tysięcznych stadach z Wielkopolski przez Pomorze. W początkach XIX wieku te handlowe, gęsie perygrynacje, zostały także zakazane.

Dawne pomorskie drogi

Jesienią na pomorskich traktach szarogęsiły się gęsi. (fot. Archiwum autora )

Wraz z budową szos, w początkach XIX w. na pomorskich drogach pojawiły się psie zaprzęgi. Pozostawało to w ścisłym związku z przysłowiową niegdyś pomorską biedą. Z braku innego zwierzęcia pociągowego, wędrowni drobni kupcy, posługiwali się wózkami zaprzęgniętymi w pieski pociągowe. Zaprzęgi te były bardzo wytrwałe, pokonywały dziennie do 70 kilometrów. W 1850 r. doszło nawet do swoistego wyścigu między psim zaprzęgiem, a dyliżansem pocztowym. Na odcinku ze Szczecina do Stargardu, zwycięskim okazał się psi team.

Dawne pomorskie drogi

Wędrowny handlarz z wózkiem ciągniętym przez psa, dość częsty niegdyś widok na pomorskich drogach. (fot. Archiwum autora )

Jeśli przypominamy sobie niegdyś obowiązującą lekturę szkolną „Placówka” Bolesława Prusa, to takim właśnie psim zaprzęgiem na wieś gdzie mieszkał rolnik Ślimak, przybył niemiecki kolonista.

O tym, jak pomorskie bite drogi budowano, opowiem w następnym odcinku.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 10, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Przed zamieszczeniem komentarza zapoznaj się z regulaminem.

 
Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-10 z 10

• Piątek [21.10.2011, 22:19:36] • [IP: 31.63.211.**]

Tak jest do dzisiaj w Świnoujściu.

odyseusz • Piątek [21.10.2011, 17:02:52] • [IP: 88.156.235.***]

tak tez wygladały drogi w polsce przedwojennej.i to nie jest bajer tylko tak było.

Gość • Środa [19.10.2011, 16:02:42] • [IP: 217.97.199.**]

wystarczy wejsc na iswinoujscie i po lewej kliknac na s.w.i tam sa wszystkie artykuły

Gość • Wtorek [18.10.2011, 19:18:06] • [IP: 80.245.180.***]

Pan Józef znów zaprosił na ciekawą lekcje historii, dziekujemy P.S. Proszę nie ustawać w tych jakże zacnych działaniach edukacyjnych

Gość • Wtorek [18.10.2011, 09:37:30] • [IP: 128.1.2.**]

Bardzo ciekawy artykuł. Od jakiegos czasu znajduje podobne na iSwinoujscie i prosze o następne. Pozdrowienia z Gdyni.

Gość • Wtorek [18.10.2011, 09:09:55] • [IP: 87.58.220.**]

więcej o starych drogach proszę;) Juz ich nie ma ale zostały równo sadzone stare drzewa...

Ogre • Wtorek [18.10.2011, 08:33:50] • [IP: 31.63.197.**]

A było o Sankowej?

Gość • Poniedziałek [17.10.2011, 23:45:54] • [IP: 80.245.178.***]

ale to już było

Gość • Poniedziałek [17.10.2011, 21:45:50] • [IP: 77.253.141.***]

Artyuł jak zawsze na poziomie.Mam prośbę napisz Pan historię hali sportwej przy ul.Piłsudzkiego idawnym stadionie za amfiteatrem.Sprowokował mnj ten artykuł oSiR.Miszkam w tym mieści przeszło60 lat.

Gość • Poniedziałek [17.10.2011, 11:11:20] • [IP: 93.94.185.**]

Dzięki za świetny artykuł, czekamy na więcej :)

Oglądasz 1-10 z 10
■ Do nieprzytomnej kobiety pogotowie jechało 20 minut! Niewystarczająca ilość karetek wciąż jest problemem w naszym mieście. Na szczęście dzisiejsza interwencja zakończyła się dobrze dla kobiety, która w wyniku ataku padaczki straciła przytomność. Jednak zanim przyjechało pogotowie, kobieta leżała na chodniku około 20 minut! ■ Rura z zaworem na zbiorniku przywiązana na „sznurkach”!!! 9 października 2017 r. orkan uszkodził kopułę wschodniego zbiornika na gaz i fragment rurociągu. Spadająca suwnica spowodowała widoczne usterki, które zostały wprawdzie zabezpieczone, jednak do tej pory nie wykonano fachowej naprawy. Doskonale widać to na zdjęciu - powyginana rura z zaworem trzyma się za pomocą pomarańczowych taśm ■ Oszroniona górna ściana zbiorników na gaz świadczy, że tam może się źle dziać i potrzebna jest natychmiastowa reakcja! - opisuje Czytelnik. Świnoujski gazoport wciąż dostarcza wiele emocji, budzi wątpliwości, czy wszystko przebiega tam zgodnie z przyjętymi normami ■ Promenada Zdrowia będzie biegła równolegle do tzw. Starej Promenady, od ulicy Powstańców Śląskich do Małachowskiego ■ Prezydent miasta, Janusz Żmurkiewicz uspokaja mieszkańców i zapewnia, że na dzień dzisiejszy nie ma żadnego zagrożenia i problemu w kwestii realizacji tunelu.- To co teraz ma miejsce wynika z procedur i prawa, które w tym zakresie obowiązuje. Firmy startujące w przetargu maja prawo się odwoływać i się odwołały, KIO ma prawo wydać wyrok i wydało. Ten wyrok nie jest dla nas dzisiaj korzystny opóźnia on podpisanie umowy ale tą decyzję trzeba uszanować. Od tej decyzji odwołała się do sądu jedna z firm – mówił w trakcie środowej konferencji prasowej, prezydent Żmurkiewicz ■ Radni SLD chcą, aby to CBA zajęło się budową tunelu w Świnoujściu. Sprawa jest poważna, bo działacze Sojuszu przygotowali już w tej sprawie wniosek, o czym na poniedziałkowej konferencji prasowej poinformowała radna Joanna Agatowska - Radni SLD przygotowali wniosek do prezydenta miasta o wystąpienie przez prezydenta miasta o objęcie tarczą antykorupcyjną postępowania przygotowawczego dotyczącego usprawnienia połączenia komunikacyjnego pomiędzy wyspami Uznam i Wolin w Świnoujściu ■ Joanna Agatowska oficjalnie kandydatką SLD na prezydenta Świnoujścia! ■ Przyczyny zaistniałej w Terminalu w Świnoujściu w 2017 r. sytuacji są nadal badane przez specjalnie do tego powołaną komisję wewnętrzną spółki współpracującą na bieżąco z niezależnymi ekspertami z Transportowego Dozoru Technicznego. Ze względu na konieczność rzetelnego wyjaśnienia sprawy na chwilę obecną nie będą udzielane dodatkowe informacje ■ Czytelnik: Bardzo zły stan powietrza w naszym mieście. Czy nikt nad tym nie może zapanować? Dziś wieczorem tzn. 08.02.2018r Mimo największych chęci nie dało się pospacerować po naszym pięknym mieście. Przyczyną jak się domyślacie był koszmarny smog. Z ciekawości odwiedziłem stronę internetową, na której umieszczone są aktualne pomiary jakości powietrza. W załączniku przesyłam print screen z godziny 23. Jakość tej "substancji" bo już nie powietrza po prostu powala. Więc mam pytanie do Was redakcjo i mam nadzieję, że zadacie je naszym włodarzom. Czy jeszcze jesteśmy uzdrowiskiem czy już Wałbrzychem lub innym podobnym miastem.?"- napisał do redakcji mieszkaniec naszego miasta ■ Casting Miss Polski Ziemi Zachodniopomorskiej w Hotelu Radisson Blu Resort ■ Dawny hotel Bryza stał na...bombie. Ile jeszcze takich znalezisk kryje się w ziemi naszego miasta, aż strach myśleć. Budowa rozpoczęta na terenie dawnego hotelu Bryza, rozpoczęta niedawno, stała się miejscem położonym dosłownie na bombie. Takiego odkrycia dokonano w sobotnie południe ■ Coroczna uroczystość wręczenia Trytonów odbyła się w hotelu Radisson Blu Resort. Statuetki przyznano w kilku kategoriach. Gala zakończyła się balem dla 400 osób ■ Do niebezpiecznego upadku doszło w czwartek rano na oblodzonym zejściu na plażę. Rowerzystka przewróciła się na kładce. Wezwana pomoc medyczna miała bardzo duże trudności z dojazdem na miejsce - ostatecznie ratownicy musieli przenieść poszkodowaną na noszach ■ Lodołamacze dla Szczecina i Świnoujścia zostały zamówione. Zimą 2020 powinny wejść do służby! ■ Brutalnie zaatakowała śpiącego mężczyznę. Kobieta butelką uderzyła w twarz śpiącego mężczyznę, a następnie ugodziła go nożem w plecy. Zakrwawiony 38-latek uciekł z domu. Na miejsce został wezwany patrol policji i pogotowie. Wszystko wydarzyło się w sobotę po godzinie 19.00 przy ulicy Grottgera ■ Kierując samochodem popełnił przestępstwo i wykroczenie. Popełnienia przestępstwa i wykroczenia dopuścił się 28-latek zatrzymany przez policjantów ze świnoujskiej drogówki. Kierując renault gorzowianin złamał sądowy zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz przekroczył dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym. Oprócz mandatu czekają go surowe konsekwencje karne. ■ Radni pożegnali Waldemara Buczyńskiego. Czwartkowa Sesja Rady Miasta rozpoczęła się nietypowo. Świnoujscy radni minutą ciszy uczcili pamięć wieloletniego Radnego Rady Miasta Świnoujście – Waldemara Buczyńskiego. Radni z białymi różami wspominali radnego SLD. Później kwiaty trafiły na miejsce, które w czasie obrad Rady Miasta Świnoujście zajmował Waldemar Buczyński. Obok bukietu białych róż znalazło się tam także zdjęcie radnego ■ Obrady 53 sesji Rady Miasta, dziś o godzinie 9.00 radni Świnoujścia rozpoczęli nietypowo-na stojąco. z białymi różami w dłoniach wspomnieli zmarłego kilka dni temu członka Rady Miasta Waldemara Buczyńskiego ■ Po zatwierdzonej dziś jednogłośnie przez radnych korekcie budżetu, Świnoujście może przystąpić do inwestycji budowy nowego żłobka. Miasto ma zapewnić nowe miejsca dla maluchów na lewobrzeżu oraz Warszowie. Budową żłobka jest także zainteresowany prywatny inwestor ■ Normalną praktyką prawną jest to, że koszty procesowe ponosi strona uznana sporze za winną. Jednak świnoujscy urzędnicy uważają chyba inaczej i co gorsza próbują nam to wmówić. Tymczasem podczas rozprawy prowadzonej przez KIO w sprawie unieważnienia czynności wyboru oferty na budowę świnoujskiego tunelu, zagadnienie dotyczyło kwestii technicznych i dokumentów przygotowanych lub uzgodnionych przez Miasto Świnoujście ■ Prezydent Żmurkiewicz sam kolęd nie śpiewa, ale docenia umiejętności wokalne Joanny Agatowskiej: Nie sądziłem, że ma taki talent do śpiewania ■ 51- letni Niemiec postanowił za darmo napić się w agencji towarzyskiej w Świnoujściu. Mężczyzna zamówił kilka drinków, a następnie nie zapłacił rachunku. Za napoje wyskokowe miał do zapłaty prawie 500 złotych. 51- latek tłumaczył pracownikom domu, że nie ma przy sobie pieniędzy. Ci długo nie czekając wybrali się z nim do Niemiec, aby uregulować rachunek. Ostatecznie jednak okazało się, że 51- latek nadal nie ma za co zapłacić rachunku ■ Janusz Żmurkiewicz ujawnił, że wystartuje w wyborach ■ Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt z Warnowa zajmie się leczeniem i rehabilitacją dzikich zwierząt ■ 178 479 złotych to kwota jaką przeliczyły panie z banku WOŚP do końca pracy sztabu orkiestry w Świnoujściu. Ostateczna kwota może jeszcze zostać powiększona o pieniądze uzyskane z trwających aukcji allegro świnoujskiego sztabu ■ Już od 1 marca handel w niedziele będzie stopniowo ograniczany. W nocy, z środy na czwartek Sejm przyjął poprawki zaproponowane przez Senat. Teraz ustawa czeka tylko na podpis prezydenta Andrzeja Dudy. Co zmiany oznaczają dla klientów sklepów? ■ Wyjątkowo atrakcyjna działka w Karsiborzu sprzedana! Cypel między Kanałem Piastowskim, a Zalewem był wystawiony za 3,2 miliony euro! Zobacz film! ■ Świadkowie zabrali kluczyki pijanemu kierowcy. Każdy, kto jest świadkiem przestępstwa, ma prawo ująć sprawcę na gorącym uczynku. Tak też uczynili świadkowie, którzy zabrali kluczyki nietrzeźwemu kierującemu, uniemożliwiając mu dalszą jazdę, a na miejsce wezwali patrol Policji ■ Już dziś zabłyśnie wielkie serce orkiestry! Już dziś Członkowie Wolińskiej Orkiestry Bębniarskiej wraz oddziałem Piechoty Najemnej ubarwią ceremonię rozświetlenia wielkiego serca WOŚP. Serce rozbłyśnie o godzinie 17.00 na Placu Wolności i będzie to sygnał dla wolontariuszy, mieszkańców i gości miasta, że w Świnoujściu gramy wspólnie w ramach 26 finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Świnoujski Sztab WOŚP zaprasza wszystkich do udziału w tym radosnym happeningu, który od ponad dekady stał się już tradycją świnoujskich finałów. Nieprzerwanie, od początku, iluminacją serca zajmuje się firma p. Śienkiewicz ■ W sytuacji zagrożenia życia i braku karetki w Świnoujściu do pacjentów przyjadą ambulansem niemieccy ratownicy medyczni. To efekt wspólnego polsko - niemieckiego projektu pod nazwą- Interreg Va "InGRiP - Zintegrowane transgraniczne ratownictwo medyczne w Pomeranii/Brandenburgii". Na jego podstawie przy braku polskiej karetki, pacjentowi z nagłym zatrzymaniem krążenia, czy zawałem serca z pomocą przyjedzie ambulans z Heringsdorfu lub Mellenthinu. W tej sprawie, 25 stycznia w Greifswaldzie odbędzie się specjalna konferencja prasowa ■ W najbliższy piątek. ZWiK będzie nieczynny. Zakład Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w Świnoujściu informuje, że w dniu 12. stycznia 2018 r (piątek) zakład będzie nieczynny (dzień ustawowo wolny za święto wypadające w sobotę). ■ Czytelnik: Drogowy armageddon na Markiewicza! Olbrzymie wyrwy w asfalcie powodują uszkodzenia opon i felg ■ Ruszył rejestr sprawców przestępstw na tle seksualnym! Wśród nich jest groźny przestępca ze Świnoujścia! ■ 12 - letni Tytus Brzeziński ze Świnoujścia wystąpił w telewizyjnym show dwójki „The Voice Kids”. 12- latek oczarował nie tylko publiczność, ale przede wszystkim jurorów programu. Na scenie zaśpiewał znany utwór - Uptown Funk, Marka Ronsona i Bruno Marsa. Jurorzy, muzycy Tomson i Baron oraz wokalista Dawid Kwiatkowski ani przez moment nie wątpili w talent młodego świnoujścianina. Ostatecznie jednak Tytus wybrał drużynę Tomsona i Barona ■ 18 - latka w piżamie i boso wyszła w nocy z ośrodka przy ulicy Słowackiego. Poszukiwania objęły całą dzielnicę nadmorską ■ Na dziesiątkach imprez, balach i prywatkach, powitaliśmy w Świnoujściu Nowy Rok. Mimo, że nie o takiej pogodzie marzyli uczestnicy miejskiego sylwestra na plaży, to nad morze przed północą ściągnęły prawdziwe tłumy mieszkańców. Nie zabrakło także gości; zimowych turystów, kuracjuszy oraz sporej grupy sąsiadów zza zachodniej granicy, którzy Nowy Rok postanowili powitać na świnoujskiej plaży i promenadzie ■ Nawet świetnie zorganizowana rozrywka może skończyć się nieszczęśliwym wypadkiem, kiedy nie znamy terenu i jesteśmy pochłonięci emocjami. Uczestnik gry Lasertag wpadł do głębokiej na 3 metry piwnicy w porosyjskiej bazie na Mulniku ■ Funkcjonariusze z Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej zatrzymali czterech mężczyzn, którzy przewozili papierosy bez polskich znaków akcyzy. Szacunkowa wartość zatrzymanego towaru wynosi niemal 200.000 zł. ■ Unieważniono przetarg na tunel w Świnoujściu. Jak grom z nieba spadła na nas wiadomość o tym, że unieważniono przetarg na budowę tunelu w Świnoujściu. Okazuje się że Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołania dwóch konsorcjów ws. wyników przetargu na zaprojektowanie i budowę tunelu łączącego wyspy Uznam i Wolin w Świnoujściu. O sprawie poinformował portal budownictwo.wnp.pl ■ Dzięki specjalnemu zaproszeniu wicemarszałka Sejmu, Joachima Brudzińskiego w czwartek, uczniowie oraz dyrekcja Zespołu Szkół Morskich w Świnoujściu mieli okazję odwiedzić Sejm ■ W 2018 roku w mieście rusza kolejna akcja usuwania azbestu. Ta trucizna ma w całości zniknąć z naszego miasta do 2032 roku. Do tej akcji miasto przyłączy się już po raz szósty ■ Rada Miasta zatwierdziła Wieloletni Program Inwestycyjny dla Miasta Świnoujścia ■ Po kilkugodzinnej dyskusji Rada Miasta przyjęła, zaproponowany przez prezydenta projekt budżetu Świnoujścia na rok 2018. Uchwałę budżetową poparło 18 radnych, nikt nie był przeciw tylko jeden radny wstrzymał się od głosu ■