POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [03.10.2011, 00:48:02] • Świnoujście

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

fot. Sławomir Ryfczyński

Kończąc temat świnoujskich wiatraków doszedłem do wniosku, że nie od rzeczy będzie napisanie o najbardziej znanym świnoujskim wiatraku, czyli o Stawie Młyny. O obiekcie tym powstały już nawet legendy, brak natomiast informacji o jego budowie, historii, tak w literaturze jak i w archiwach. Źródłem informacji o tym obiekcie, stały się więc dla piszącego żeglarskie pomoce nawigacyjne. Już przed ponad stu laty wydawane były locje, spisy świateł oraz tzw. wiadomości żeglarskie ułatwiające żeglugę i stanowiące swoiste morskie drogowskazy.

Lektura tych, wywodzących się jeszcze z czasów kajzerowskich wydawnictw, umożliwiła ustalenie kilku najważniejszych informacji o powstaniu i ważniejszych faktach z dziejów naszego „wiatraczka”, którymi poniżej się dzielę.

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

Wycinek mapy pokazujący usytuowanie nabieżnika Stawa Młyny – Stawa Galeriowa.(fot. Archiwum autora )

W II połowie XIX wieku, na dużą skalę prowadzone były prace mające na celu usprawnienie żeglugi między portem szczecińskim a Morzem Bałtyckim, przez Zalew Szczeciński i Świnoujście. Na torze wodnym ustawione zostały pławy, w wielu miejscach zakotwiczono latarniowce, a na lądzie w najważniejszych dla żeglugi punktach, stawy nawigacyjne. U ujścia Świny postawiona została najwyższa w wówczas na świecie latarnia morska. Rozmieszczono też pierwsze światła i nabieżniki. W 1875 roku przystąpiono do usprawnienia torów podejściowych do i ze Świnoujścia, co wymagało ustawienia nabieżników, prowadzących statki o coraz większym zanurzeniu. W 1877 roku na północnym skraju zachodniego falochronu zbudowano Stawę Młyny ( Mühlen Bake ) a około 550 metrów na południe od niej Stawę Galeriową ( Galerie Bake ). W nawiasach umieściłem pierwotne niemieckie nazwy tych obiektów, w tekście stosuję już nazwy polskie.
Ich ówczesny wygląd tak opisano w informatorze Biura Hydrograficznego Cesarskiej Marynarki z tegoż roku: „Na skraju mola zachodniego znajduje się Stawa Młyny – biały cylinder z trzema skrzydłami wiatraka; około 550 od niej na lądzie znajduje się Stawa Galeriowa – biała kratownica zwieńczona czworokątnym domkiem, przykrytym czarnym daszkiem” Wysokość Stawy Młyny wynosiła 11 m. ponad poziom morza, zaś Stawy Galeriowej 17 m. Opis uzupełniał rysunek obu obiektów jak poniżej:

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

Stawa Galeriowa i Stawa Młyny według wyobrażenia z 1877 r.(fot. Archiwum autora )

W jednym z kolejnych, bardziej szczegółowych opisów obiektu zapisano, że nabieżnik wskazujący właściwy tor podejściowy w główki portu, stanowiła linia łącząca górną krawędź pionowego skrzydła wiatraczka i Stawę Galeriową. Z opisu wynikało, że nabieżnik ułatwiał żeglugę tylko w porze dziennej a obie stawy nie posiadały jeszcze żadnego oświetlenia. Załączona rycina pozwalał raz jeszcze stwierdzić, że pierwotnie nasz wiatraczek posiadał tylko trzy nieruchome skrzydełka.

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

Stawa Młyny według wyobrażenia w ”Poradniku żeglarskim” z 1893 r.(fot. Archiwum autora )

Do znaczących zmian w wyglądzie i funkcjonowaniu Stawy Młyny doszło między 1902 a 1908 rokiem. W związku z prowadzonymi pracami pogłębiarskimi na torze podejściowym, w 1903 roku zainstalowano światła na stawach, tak po wolińskiej, jak i uznamskiej, zachodniej stronie falochronu świnoujskiego portu. U szczytu Stawy Młyny umieszczona została silnie świecąca latarnia karbidowa, emitująca białe, przerywane światło. Przerwy uzyskano przez dodanie czwartego skrzydła wiatraka, które obracając się powodowały rytmiczne przysłaniane światła. Zainstalowany wewnątrz wieżyczki mechanizm zegarowy powodował obracanie się skrzydełek wiatraka.

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

Wygląd Stawy Młyny po zmianach. Latarnia została zainstalowana w małej budce u szczytu korpusu wieżyczki.(fot. Archiwum autora )

W kilka lat potem, a konkretnie w 1911 roku nastąpiła kolejna modernizacja. Wszystkie obiekty nawigacyjne u ujścia Świny zostały zelektryfikowane w tym także Stawa Młyny. Spis świateł nawigacyjnych z 1911 roku, na stronie 378 tak to opisywał : „ Stawa Młyny na zachodniej główce falochronu. Położenie: 53º55’40” N; 14º16’55” O. Charakterystyka światła : przerywane w trzech grupach. Wysokość światła 11 m nad poziomem morza. Wysokość wieżyczki od podstawy 10,3 m. Opis obiektu: biała, okrągła wieżyczka z 4-ma skrzydłami”. Dotychczasowe źródło światła zastąpiła silna żarówka elektryczna, przesłaniana blendą, obracającą się w tempie zgodnym z charakterystyką światła.

Świnoujski wiatraczek, czyli Stawa Młyny

Stawa Galeriowa około 1911 r.(fot. Archiwum autora )

Podobną modernizację przeszła również Stawa Galeriowa. Jej ówczesny wygląd pokazuje pocztówka z tamtego okresu. O dalszych losach świnoujskiego wiatraczka, opowiem w następnym odcinku.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 13, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Przed zamieszczeniem komentarza zapoznaj się z regulaminem.

 
Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-13 z 13

Gość • Wtorek [17.12.2013, 17:24:16] • [IP: 78.88.239.***]

Lubię pegazy :)

Bździągwa • Sobota [08.10.2011, 22:36:34] • [IP: 31.63.251.**]

Młynek do kawy/pieprzu, taki troszkę większejszy.

Gość • Środa [05.10.2011, 22:37:02] • [IP: 93.94.186.**]

chyba się z Renią hahaha

Gość • Środa [05.10.2011, 20:15:28] • [IP: 92.42.113.***]

ron jeremi rozdziewiczyłeś czając się na wydmach szarpiąc pompona

ron jeremi • Środa [05.10.2011, 15:49:44] • [IP: 80.245.182.***]

ja tam rozdziewiczylem niejedna wczasowiczke

Ogre • Wtorek [04.10.2011, 20:27:36] • [IP: 31.63.225.***]

15:56 - Tak, z bloku technicznego.

tubylec • Wtorek [04.10.2011, 17:43:58] • [IP: 87.207.164.***]

To bez sensu, dalej się nie będzie kręcił.

Gość • Wtorek [04.10.2011, 15:56:53] • [IP: 87.58.220.**]

dziewice zrobic?

Ogre • Poniedziałek [03.10.2011, 18:32:32] • [IP: 31.63.193.***]

Zrobić.

tubylec • Poniedziałek [03.10.2011, 14:12:03] • [IP: 62.89.110.***]

Mogły by, ale skąd dziewice ?

Ogre • Poniedziałek [03.10.2011, 12:54:50] • [IP: 31.63.193.***]

I teraz też mogły by się kręcić skrzydła.

Gość • Poniedziałek [03.10.2011, 10:47:29] • [IP: 80.245.182.***]

wiec jednak kiedys sie krecily skrzydelka

Przemek • Poniedziałek [03.10.2011, 03:05:20] • [IP: 121.45.86.***]

Super artykul, dzieki serdeczne panie Jozefie!

Oglądasz 1-13 z 13
■ Poszukuje bialo-czarnego kota, ktory wysiadl z auta w Przytorze w okolicach Zalewowej 43 w dniu 20.11.17. Jesli bedzie u kogos na parapecie lub u kogos sie zadomowi - prosze o kontakt. Bedzie szukal schronienia oraz pozywienia. 537820602 ■
■ Czrno-biały kot czmychnął właścicielowi z auta - może ktoś go widział? 20 listopada w Przytorze na ulicy Zalewowej 43 uciekł z samochodu czarno - biały kot. Jego właściciel nie dysponuje zdjęciem, ale być może kot pojawi się u kogoś na posesji lub wskoczy na parapet szukając schronienia lub pożywienia. Jeżeli ktoś może pomóc w odnalezieniu, proszony jest o kontakt z numerem 537820602 ■ Planowane wyłączenia prądu w Przytorze, przy ulicy Zalewowej 39. Przerwa w dostawie prądu nastąpi 21 listopada w godzinach od 8:30 do 14:30 ■ Policjanci współdziałając z SG zatrzymali 2 mężczyzn do wyjaśnienia, w sprawie kradzieży pojazdu Tesla (zdarzenie z dn. 15.11.br.) dalsze decyzje procesowe należeć będą do Prok. Rej. w Świnoujściu, prowadzącej śledztwo ■ Tesla odnaleziona w garażu przy ulicy Markiewicza ■ Groźny wypadek przed Międzyzdrojami, gdzie zderzyły się dwie osobówki. Z naszych informacji wynika, że 1 osoba poniosła śmierć na miejscu, a 2 osoby są zakleszczone w pojeździe ■ Funkcjonariusz straży granicznej oddał kilka strzałów w kierunku odjeżdżającej Tesli! Przeczytaj, co mówią mieszkańcy, którzy widzieli całe zajście! ■ Odzyskana tesla ponownie skradziona! Tym razem ze strzeżonego parkingu placówki Straży Granicznej w Świnoujściu ■ Magia Świąt wkrótce dotrze do Świnoujścia! W tym roku będzie dużo nowych ozdób! ■ Czytelnik: Przez takie ustawienie samochodów na promie mój znajomy spóźni się do pracy. Czytelnik postanowił poruszyć problem znany wielu świnoujścianom. Kolejki do promów to problem znany i poruszany na łamach portalu iswinoujscie.pl nie po raz pierwszy i na pewno nie po raz ostatni. Mieszkaniec postanowił poruszyć kwestię ustawiania samochodów na Bieliku. Chodzi o konkretną sytuację, która miała miejsce w poniedziałek, 13 listopada w tzw. godzinach szczytu, czyli po godzinie 7:00, gdy kolejka na prom w centrum miasta była całkiem spora ■ Pod lupą świnoujskiej Prokuratury Rejonowej znalazł się PEC. Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa złożyli jego pracownicy, a dokładniej członkowie związku zawodowego. Mowa tu o nowo powstałym Niezależnym Samorządnym Związku NSZZ "Solidarność", Zakładowej Organizacji Związkowej przy Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej w Świnoujściu, którego pracownicy są wyraźnie zaniepokojeni tym, co ich zdaniem dzieje się w spółce. Sprawa wydaje się być poważna, bo świnoujska prokuratura prowadzi postępowanie sprawdzające w sprawie z art. 296§ 1 k.k, który dotyczy niegospodarności ■ Czytelnik: Komunikacyjny armageddon na Warszawskiej! Zróbcie coś z tym! ■ Spotkali się by bronić Konstytucji RP i uczcili pamięć mężczyzny, który podpalił się w Warszawie ■ Na Pomorzu Zachodnim nie będzie miejsca na nudę. Powstaną nowe atrakcje ■ Uwaga! Zakład Wodociągów i Kanalizacji informuje, że w dniu 10 listopada 2017 roku (piątek) zakład będzie nieczynny ■ Staniszewski jak piła tarczowa. Flota - Dąb Dębno 5-2 ■ Trzy próby dokonania oszustwa metodą "na policjanta" odnotowano dziś w Świnoujściu. Żadna z nich nie okazała się - na szczęście - udana. W dwóch przypadkach emeryt, do którego dzwonili fałszywi funkcjonariusze Centralnego Biura Antyterrorystycznego, sami nabrali podejrzeń, w trzecim przypadku zaś oszczędności starszego pana uratował pracownik banku. Świnoujscy policjanci przestrzegają przed oszustami i zalecają ostrożność przy odebraniu podejrzanego telefonu ■ Wszystkich Świętych-dzień poświęcony pamięci tych. którzy przekroczyli już próg wieczności. Świnoujścianie odwiedzają groby bliskich zmarłych. W dniu 1 listopada autobusy Komunikacji Autobusowej wożą pasażerów bez biletów ■ 39 - letni pracownik budowy zasłabł w trakcie wchodzenia na dźwig! Akcja strażaków na kilkunastu metrach! ■ Uwaga! Przez najbliższe trzy tygodnie, w godzinach pomiędzy 23.00 a 6.00, Zakład Wodociągów i Kanalizacji będzie prowadził w lewobrzeżnej części miasta płukanie sieci wodociągowych. Może to spowodować w tych godzinach spadek ciśnienia wody ■