POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr J霩ef Pluci雟ki • 字oda [14.09.2011, 14:06:14] • 安inouj軼ie

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Prawdopodobny wygl康 najstarszego wiatraka znad 安iny.(fot. Archiwum )

Ukszta速owanie wyspy Uznam, usianej pag鏎kami i wzniesieniami i z racji nadmorskiego po這瞠nia nawiedzanej silnymi wiatrami spowodowa這 瞠 ju od XVII wieku w jej krajobraz wpisane by造 m造ny wiatrowe nazywane wiatrakami. W niekt鏎ych wioskach znajdowa造 si nieraz dwa lub wi璚ej wiatrak闚 stanowi帷ych nap璠 dla kamieni m造雟kich lub te pompuj帷ych wod. Wraz z rozwojem techniki, na prze這mie XIX i XX wieku wiatraki powoli znika造 z krajobrazu wyspy Uznam. Do dzisiaj pozosta這 ich jeszcze kilkana軼ie. Co wi璚ej nasi zachodni s御iedzi w niekt鏎ych miejscowo軼iach ( np. w Neppermin ) rekonstruuj rozebrane ju wiatraki.

W dziejach naszego miasta istnia這 tak瞠 kilka tych malowniczych budowli. W opisach miasta z pocz徠k闚 XIX wieku znajdujemy stwierdzenie, 瞠 安inouj軼ie wygl康em swym przypomina這 bardziej holendersk mie軼in ni przeci皻ne pomorskie miasto. Dominowa造 tu bowiem parterowe domki otoczone ukwieconymi ogr鏚kami, z 豉weczkami na przyzbie. Nie by這 mur闚 obronnych i baszt, natomiast by這 kilka wiatrak闚. Ich liczba, na 闚czesnym obszarze miasta, w pewnych okresach dochodzi豉 do pi璚iu jednocze郾ie funkcjonuj帷ych. Uwieczniano to na wielu wizerunkach z tamtego okresu.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Panorama 安inouj軼ia z widocznymi wiatrakami. Staloryt Rosm酲ler’a, 1837 r.(fot. Archiwum )

M造narskie rzemios這 posiada這 w闚czas rang wyj徠kow. Nie zaliczali si oni do wolnych rzemie郵nik闚, ale byli swego rodzaju urz璠nikami. Posiadali okre郵one przepisami przywileje i powinno軼i, a mieszka鎍y poszczeg鏊nych miejscowo軼i, mogli dokonywa przemia逝, tylko w wyznaczonym m造nie. System rozlicze m造narza z w豉軼icielem gruntu, na kt鏎ym stawiano m造n, by dosy skomplikowany, ale w zasadzie zaj璚ie to nale瘸這 do bardziej lukratywnych. Na terenie obecnego 安inouj軼ia m造narze p豉cili pocz徠kowo dzier瘸w kr鏊ewskiemu fiskusowi, a nast瘼nie, po 1765 roku, kiedy to osada uzyska豉 prawa miejskie, samorz康owi miejskiemu. Poniewa op豉ty wnoszone przez m造narzy stanowi造 w bud瞠cie miasta istotn pozycj, gmina przez pierwsze dziesi璚iolecia bardzo ch皻nie przekazywa豉 w m造narski pacht liczne wydmowe, nieos這ni皻e pag鏎ki i wydawa豉 koncesje na prowadzenie m造n闚.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Usytuowanie pierwszego 鈍inoujskiego m造na na planie z XVIII w.(fot. Archiwum )

Pierwszy, najstarszy 鈍inoujski wiatrak, rozpocz皻o stawia w pocz徠kach 1749 roku a wi璚 jeszcze przed powstaniem miasta. Wcze郾iej miejscowi rolnicy zamieszkuj帷y w male鎥iej wioseczce Westswine, dokonywali przemia堯w w Kamminke. Tamtejszy m造narz gor帷o wi璚 protestowa przeciw powstawaniu konkurencji, 郵帷 skargi nawet do samego Berlina. Mimo tego, w rejonie dzisiejszego targowiska miejskiego przy ul. Steyera, w 1750 roku kr璚i si zacz窸y 鄉ig豉 pierwszego, 鈍inoujskiego wiatraka. W闚czas by這 to nadbrze積e pustkowie, na kt鏎ych hula造 wiatry, nie zak堯cone 瘸dn budowl czy wysok ro郵inno軼i. Jak wi瘯szo嗆 podobnych konstrukcji w tym rejonie Pomorza, by to wiatrak typu holenderskiego. Podstawa jego by豉 nieruchoma natomiast obrotow, z mo磧iwo軼i ustawienia 鄉igie do kierunku, by豉 g這wica. Z up造wem lat wiatrak 闚 zmienia kilkakrotnie w豉軼icieli, kt鏎zy zawzi璚ie procesowali si o wysoko嗆 p豉conej dzier瘸wy. W 1850 spotka go los zwyczajny dla wielu m造n闚 - spali si. W tym miejscu nieco p騧niej zbudowano najpierw m造n parowy a potem tartak.
Wobec rosn帷ego zapotrzebowania, w 1755 roku rozpocz皻o budow nowego m造na, niemal w obecnym centrum miasta, a mianowicie u zbiegu dzisiejszych ulic Chrobrego i Armii Krajowej. W闚czas by這 to bezpo鈔ednie s御iedztwo portu. Od 1767 roku w豉da nim m造narz Johann K霵ig, kt鏎y zas造n掖 nie tyle z m造narskiego kunsztu, ile z wyj徠kowego pieniactwa. Procesowa si on m.in. z Zarz康em Miasta, w zwi您ku z budow w latach 1804 - 1805 鈍inoujskiego ratusza, jak te z niezwykle wp造wowym nawet na kr鏊ewskim dworze, senatorem Krause. Wed逝g m造narza, ratusz jak i stawiane po s御iedzku domy mieszkalne, zabiera mia造 wiatr, niezb璠ny do poruszania m造雟kich 鄉igie a zatem i kamieni. Narazi si tym miejscowym notablom i to bardzo. Gdy w 1816 r. m造n spali si, nie uzyska on ju zgody na jego odbudow. Oficjalnie, by nie utrudnia komunikacji ulicznej. Albowiem w豉dza, tak dawniej jak i teraz, zawsze pretekst znajdzie by uciszy krn帳rnego obywatela.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

. M造n K霵iga, na rogu obecnych ulic Armii Krajowej i Chrobrego. Fragment planu z Archiwum Pa雟twowego w Szczecinie.(fot. Archiwum )

Jeszcze jeden 鈍inoujski wiatrak zosta wzniesiony w 1788 roku, r闚nie przez wspomnianego wy瞠j K霵iga, w pobli簑 obecnego Kapitanatu Portu. By to tak瞠 wiatrak typu holenderskiego. Zmienia on w豉軼icieli kilkakrotnie, a 1819 roku spali si.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Okaza造 wiatrak w pobli簑 obecnego Kapitanatu Portu. Staloryt Rosm酲ler’a, 1835 r. (fot. Archiwum )

Podejmowane przez kolejnych w豉軼icieli pr鏏y odbudowy m造na, nie powiod造 si. Sprzeciw stawiali s御iedzi, dla kt鏎ych blisko嗆 wiatraka oznacza豉 zakaz budowy wy窺zych ni parterowe budynk闚 co wynika這 z 闚czesnych przepis闚. Pr鏏y jego odbudowy ju nie podj皻o i wkr鏒ce, w miejscu tym stan掖 budynek mieszkalny. O innych, zapisanych w dziejach miasta wiatrakach napisz w odcinku nast瘼nym.

廝鏚這: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 17, skomentuj, drukuj, udost瘼nij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodaj帷 komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Polityk prywatno軼i.

Zauwa篡貫 b陰d lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Ogl康asz 1-17 z 17

Go嗆 • Niedziela [25.09.2011, 22:28:59] • [IP: 80.245.178.**]

wi璚ej fotek ze starego miasta, please!

PaSo • 字oda [21.09.2011, 22:01:40] • [IP: 46.115.23.***]

Panie Doktorze!Martwimy si. Czekamy ju 9-ty dzie na kolejny artyku. Mam nadzieje ze wszystko OK-bo kto nam b璠zie opisywa historie naszego Swinoujscia. Pozdrawiam.

tubylec • Pi徠ek [16.09.2011, 21:14:41] • [IP: 87.207.164.***]

Do go軼ia z 13.oo, jestem zainteresowany zdj璚iami lotniczymi. Teraz mieszkam daleko naszego miasta, mo瞠 jest jaki spos鏏 uzyska takie zdj璚ia (interesuje mnie ma造 fragment miasta)?

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 13:34:24] • [IP: 80.245.180.**]

w Przytorze by造 dwa pierwsze od 鈍inoujskich

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 13:00:05] • [IP: 80.54.123.**]

posiadam rowniez 822 zdjecia lotnicze swinoujscia i okolic (twierdze, baterie i inne) z lat 42 43 44 45 jesli ktos chetny poogladac i omowic fotografie mozna sie spotkac

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 11:01:06] • [IP: 80.54.123.**]

cmentarz ruskich zolnierzy?? mylisz sie

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 10:03:53] • [IP: 80.54.123.**]

na przed逝瞠niu ul Konopnickiej byly budynki koszarowe, mam pare map swinoujscia gg28845507

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 10:01:45] • [IP: 83.21.231.***]

Czwartek [15.09.2011, 11:11]  [IP: 31.63.195.*** Wille oficer闚 to mo瞠 zbyt du穎 powiedziane, tam by stary cmentarz o ile si nie myl ruskich 穎軟ierzy.

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 09:36:32] • [IP: 83.21.231.***]

czy wie kto sk康 mog 軼i庵n望 star map 安inouj軼ia?

Andrzej • Czwartek [15.09.2011, 13:37:33] • [IP: 195.117.222.***]

Dzi瘯uj Panie Doktorze za kolejny 鈍ietny artyku, jestem pe貫n uznania.Pozdrawiam.Andrzej.

Go嗆 • Czwartek [15.09.2011, 12:55:48] • [IP: 217.97.193.***]

11:11] • [IP: 31.63.195.***]: o il si nie myl to przy tej alei sta造 wille oficer闚...

Ogre • Czwartek [15.09.2011, 11:11:13] • [IP: 31.63.195.***]

A mo瞠 co o przed逝瞠niu ul.Konopnickiej - tam jest stara aleja, a po bokach s jeszcze ruiny po jaki budynkach i s tam leje po bombach.

Go嗆 • Czwartek [15.09.2011, 10:48:32] • [IP: 217.97.193.***]

Pali造 si bo ca貫 by造 z suchego drewna, pe軟e py逝, a o鈍ietlane by造 lampami naftowymi. Po瘸r by wy陰cznie kwesti czasu.

Go嗆 • 字oda [14.09.2011, 23:01:55] • [IP: 178.180.29.***]

Ja znowu chcia bym si dowiedzie co znajdowa這 si obok mostu id帷ego w stron portu, s tam posadzone stare kasztanowce w rz璠zie.

Warszowiak • 字oda [14.09.2011, 20:26:51] • [IP: 83.21.136.***]

Panie Doktorze, dzi瘯uj za 鈍ietny tekst. Chcia豚ym zapyta czy posiada Pan (w cyfrowej formie) przedwojenne mapy Warszowa lub Ognicy? Szalenie chcia豚ym dowiedzie si co mie軼i這 si na bagnach le膨cych dzi za stacj kolejow. Pono istnia豉 tam posiad這嗆 z dworem i obszernymi stawami rybnymi. W latach 60 sta造 jeszcze resztki tego dworku. Wie Pan co na ten temat? K豉niam si nisko i pozdrawiam.

Go嗆 • 字oda [14.09.2011, 16:38:27] • [IP: 92.42.112.***]

Gdzie wiatraki tam monety :D

Wr鏏elek Elemelek • 字oda [14.09.2011, 14:36:32] • [IP: 31.63.235.***]

To co te wiatraki tak si pali造? Czy瘺y konkurencja nie 酥i?

Ogl康asz 1-17 z 17
■ Zabawa Sylwestrowa w Warcie - Tanio, Smacznie i Weso這 tel. 91-321-46-25 ■ Zabawa Sylwestrowa w Warcie - Tanio, Smacznie i Weso這 tel. 91-321-46-25 ■ Zabawa Sylwestrowa w Warcie - Tanio, Smacznie i Weso這 tel. 91-321-46-25 ■ Zabawa Sylwestrowa w Warcie - Tanio, Smacznie i Weso這 tel. 91-321-46-25 ■ Zabawa Sylwestrowa w Warcie - Tanio, Smacznie i Weso這 tel. 91-321-46-25 ■ Zabawa Sylwestrowa w Warcie - Tanio, Smacznie i Weso這 tel. 91-321-46-25 ■
■ UWAGA MIESZKA哸Y - Na ulicy Malczewskiego zgubiono du篡 czarny portfel marki Wittchen z du瘸 ilo軼i pieni璠zy z dokumentami w tym dziecka oraz kartami. Uczciwego znalazc prosimy o kontakt Iwona na numer telefonu 600375023 ■ Decyzja zapad豉 trzeciego dnia „Festiwalu Pi瘯na” w Krynicy Zdroju. O presti穎wy tytu i koron rywalizowa這 28 dziewczyn, kt鏎e znalaz造 si w finale dzi瘯i eliminacjom regionalnym odbywaj帷ym si na terenie ca貫go kraju. Miss Polski 2018 zosta豉 Olga Bu豉wa ze 安inoujscia■ Prezent Miko豉jkowy dla w豉dz 安inouj軼ia. Rusza 郵edztwo w sprawie mostu. Roman Kuchci雟ki otrzyma dzi rano informacj listem poleconym, 瞠 Prokuratura Okr璕owa w Szczecinie podj窸a na nowo 郵edztwo w sprawie budowy Mostu w 安inouj軼iu. 奸edztwo kilka lat temu umorzone w sprawie budowy MOSTU 陰cz帷ego wysp Wolin z Wysp Karsib鏎 zarejestrowano pod now sygnatur. Co to oznacza? Prokuratur b璠zie na nowo bada wszystkie w徠ki budowy mostu ■ Okres przed鈍i徠eczny ju za moment. Plac闚ka Poczty Polskiej przy ulicy Ko陶徠aja wyd逝瘸 godziny pracy! ■ Zagin窸a Shila. W dniu 01.12.2018r. Oko這 godziny 09:00 na ul. Wybrze瞠 W豉dys豉wa IV. W okolicach netto zagin窸a suczka rasy mieszaniec owczarka niemieckiego i hasky wabi si Shila. Ma 8 lat. Jest szczepiona, 豉godna, przyjacielska i kocha dzieci. Dzi瘯uj za pomoc. Nr tel. 609 307 924 ■ Radni podzieleni w sprawie projektu wyst徙ienia ze stowarzyszenia Zwi您ek Miast i Gmin Morskich ■ Radny Stanis豉w Bartkowiak, wybrany ponownie na przewodnicz帷ego Komisji Rewizyjnej Rady Miasta o鈍iadczy, ze rezygnuje z obj璚ia tej funkcji ■ OSTRZE浩NIE: Prognozuje si wyst徙ienie s豉bych opad闚 deszczu ze 郾iegiem przechodz帷ych w opady marzn帷ego deszczu powoduj帷ych go這led ■ Starsza kobieta szuka m篹czyzny, kt鏎y wykaza si odwag i pom鏬 wyci庵n望 pieska we wtorek, oko這 18.30 spod k馧 poci庵u na stacji w Wysokiej Kamie雟kiej. Wszystko wydarzy這 si na trasie relacji Szczecin – 安inouj軼ie. M篹czyzna proszony jest o kontakt pod numerem telefonu 782 020 699 ■ Przewodnicz帷ym Rady Miasta wybrana zosta豉 El瘺ieta Jab這雟ka. Za wyborem g這sowa這 12 radnych. Pierwszym wiceprzewodnicz帷ym Rady Miasta w g這sowaniu tajnym wybrany zosta Marek Niewiarowski. Jacek Jurkiewicz wybrany zosta wiceprzewodnicz帷ym Ray Miasta. 12 radnych g這sowa這 za jego kandydatur, 7 zag這sowa這 przeciw, 2 wstrzyma這 si od g這su ■ 22 listopada o godz. 14.00 radny-senior Stanis豉w Bartkowiak otworzy obrady pierwszej, powyborczej sesji rady Miasta. najwa積iejszym zadaniem jakie staje przed radnymi na pierwszym posiedzeniu jest wyb鏎 nowego przewodnicz帷ego Rady ■ Zobaczy policjant闚 i zacz掖 ucieka. 24-latka zatrzyma trzepak! Do zdarzenia dosz這 w czwartkowy wiecz鏎. Policjanci patroluj帷y ulice Ko軼iuszki zauwa篡li w pewnym momencie m篹czyzn kt鏎y swoim wygl康em przypomina osob poszukiwan. Gdy m篹czyzna dostrzeg policjant闚, zacz掖 ucieka. Nie spodziewa si jednak, 瞠 zostanie obezw豉dniony przez trzepak kt鏎y stan掖 na jego drodze. Jak si okaza這, bliskie spotkanie z trzepakiem zako鎍zy這 si dla 24-latka skr璚eniem prawej stopy. O szczeg馧y odno郾ie zdarzenia poprosili鄉y Oficera Prasowego KMP w 安inouj軼iu ■ Fatalna pogoda nie zniech璚i豉 安inouj軼ia do 鈍i皻owania 100 rocznicy Niepodleg這軼i Fatalna pogoda nie zniech璚i豉 安inouj軼ia do 鈍i皻owania 100 rocznicy Niepodleg這軼i ■ Ruszy造 przygotowania do 27. Fina逝 Wielkiej Orkiestry 安i徠ecznej Pomocy w 安inouj軼iu. Harcerski Sztab zaprasza wszystkich ch皻nych do rejestracji wolontariuszy WO同, kt鏎a odb璠zie si w Miejskiej Bibliotece Publicznej, przy ul. Pi連udskiego 15, w terminach - 14-16.11.2018 r. (鈔oda-pi徠ek), w godz. 17.00-18.45 - 17.11.2018 r. (sobota), w godz. 10.00-12.00 ■